AI đã thay thế được Developer chưa?
Những chia sẻ về Vibe code và việc AI thay thế developer
Những ngày gần đây, trên mạng có nhiều bài viết về việc một số người không phải dân developer nhưng lại dễ dàng phát triển những phần mềm cho riêng mình mà không cần phải học qua code.
Dần dần nhiều người bắt đầu có suy nghĩ là chúng ta không cần thiết phải thuê developer để phát triển phần mềm, và rồi chỉ cần AI là có thể dễ dàng tạo sản phẩm cho riêng mình.
Trong bài viết này, tôi muốn đi sâu thêm vào các góc nhìn xoay quanh chủ đề này. Để đảm bảo tính khách quan vì bản thân đã từng nhiều năm đảm nhiệm ở vai trò developer, tôi sẽ cố gắng đưa ra những ví dụ tường mình nhất có thể xoay quanh chủ đề này.
Vibe Coding
Khái niệm
Đây là một khái niệm mới xuất hiện và được sử dụng rất nhiều và thường xuyên nhằm mô tả việc có thể phát triển phần mềm dễ dàng dưới sự trợ giúp của AI.
Tôi tổng hợp một số giải thích về thuật ngữ này như sau
Vibe coding is an AI-assisted software development technique.1
“Vibe coding” is a new and loosely-defined term in software development that refers to the practice of prompting AI tools to generate code rather than writing code manually.2
The phrase vibe coding is becoming a tech trend, referring to AI-assisted programming using tools like Claude Code, Cursor, and Codex3
Vậy ta có thể tạm hiểu là Vibe Coding là một cách phát triển phần mềm mà ở đó người ta dùng AI làm trợ lý code thông qua việc ra lệnh (prompting) thay vì tự code.
Tại sao Vibe Coding hấp dẫn như vậy?
Nếu như ngày xưa việc phát triển sản phẩm phần mềm đòi hỏi phải có chuyên gia phát triển phần mềm (hay cách gọi khác là Developer) thì giờ đây bạn chỉ cần biết dùng một số công cụ AI như Claude Code hay Cursor thì bạn có thể tạo ra một sản phầm phần mềm.
Từ bảng so sánh trên thì sức hấp dẫn của vibe coding nằm ở chỗ nó giúp tiết kiệm chi phí và không yêu cầu hiểu rõ hoặc nắm bắt các kiến thức về lập trình. Từ đó giúp những người không có nhiều kiến thức về coding hoặc đã bỏ nghề một thời gian dài có thể dễ dàng tạo ra sản phẩm phần mềm.
AI giúp tạo sản phẩm tốt trong thời gian ngắn?
Đây là một trong những câu hỏi lớn mà chúng ta cần đi tìm lời giải. Nếu trong quá khứ việc tạo ra sản phẩm tốt đòi hỏi quá trình làm việc nghiêm túc trong một thời gian dài thì nay liệu có thể trở thành hiện thực trong thời gian ngắn với AI?
Tôi thậm chí còn thấy một nữ developer (được cho là từ đội ngũ phần mềm của Google) chia sẻ như sau trên nền tảng X.
Theo cổ thì Claude Code (CC) đã giúp cổ xử lý vấn đề mà đội ngũ của cổ làm trong năm ngoái chỉ trong một giờ.
Ở chỗ này, ta sẽ dễ có cảm giác lâng lâng là AI giống như công cụ toàn năng giúp cắt ngắn thời gian xử lý vấn đề một cách khủng khiếp. Nhưng … bạn cần nhìn rõ thêm rằng có nhiều điều cần phải mổ xẻ thêm ở đây.
Cô ấy sẽ không thể mô tả chính xác vấn đề nếu chưa trải nghiệm nó.
Sản phẩm AI xây dựng cho cổ có thể tương đồng về tính năng nhưng chưa chắc về chất lượng.
Đấng cứu tinh của dân làm business?
Tôi còn thấy một số bài viết được chia sẻ khác về những người business với hiểu biết hạn chế về coding lại có thể xây dựng được sản phẩm trong vài ngày.
Dạo gần đây, ngày càng nhiều người không am hiểu về code đã chia sẻ rằng mình chỉ mất vài ngày là build được app. Và rồi không cần thiết phải thuê developer làm gì cho tốn chi phí.
Nhưng chia sẻ này chắc chắn sẽ tác động không nhỏ đến thị trường lao động của dân IT vốn dĩ đã vô cùng khắc nghiệt giai đoạn hậu Covid. Khi mà các công ty đã mạnh tay cắt giảm nguồn lao động dư thừa mà đã được tuyển dụng một cách rầm rộ thời điểm trước và trong dịch Covid.
Bản thân nhiều bạn làm developer chắc chắn sẽ mất ăn mất ngủ dài vì việc này. Tôi đã từng trải qua nhiều năm tháng làm developer nên cũng khá quan ngại nếu điều này xảy ra.
Góc nhìn cá nhân
Không đơn giản như thế
Tôi thấy AI là công cụ mạnh mẽ có thể thay đổi bộ mặt nên công nghiệp phần mềm. Nhưng để nói là AI sẽ thay thế developer thì tôi tin chuyện này vẫn còn rất xa vời.
Những gì các bạn thấy chỉ là những sản phẩm mang tính prototype hoặc POC nhằm kiểm tra ý tưởng, thu thập đánh giá người dùng để cải tiến ý tưởng. Hoặc nhiều người sẽ dùng để đi gọi vốn cho startup của mình.
AI mạnh trong tay người giỏi
Để AI có thể build được sản phẩm tốt nó cần rất nhiều chi tiết được chỉ định bởi người dùng. Cụ thể hơn, chúng ta sẽ thấy nhiều người với vai trò mới là Prompt Engineer, đây là những người giúp tạo, chỉnh sửa và cải tiến câu lệnh.
Nếu bạn đưa ra những câu lệnh chung chung thì chỉ nhận lại những sản phẩm tồi. Chính vì thế khúc mắc ở đây vẫn nằm ở người ra lệnh cho AI.
Chỉ những bạn có kiến thức lập trình tốt thì mới dễ dàng mô tả cụ thể vấn đề cần giải quyết cho AI. Nếu không có, bạn sẽ dẫn AI đi tùm lum và không mang lại hiệu quả.
Lỗi thời
Đây là lỗi phổ biến với mọi LLMs (large language model) hiện nay. Nếu bạn chưa biết LLM là gì thì có thể hiểu nôm na là AI giỏi khi mà LLM tốt.
Việc huấn luyện AI đòi hỏi phải có nguồn dữ liệu vô cùng lớn. Chính vì thế AI không dễ được huấn luyện trên dưới liệu mới nhất.
Thay vào đó, AI thường sử dụng những dữ liệu lỗi thời. Bạn có thể dễ dàng kiểm chứng điều này khi đưa vấn đề cho các AI phiên bản cũ. Chúng sẽ đưa ra các cách giải quyết lỗi thời và thậm chí không còn phù hợp.
Lúc này nếu không phải là developer thì bạn sẽ không phân biệt được chất lượng từ code của AI.
Bảo mật
Chính việc AI chỉ được huấn luyện với dữ liệu trong một khoảng thời gian nào đó nên nó hoàn toàn có thể tạo ra các sản phẩm dính đầy lỗ hổng bảo mật.
Nếu không có kỹ năng trong lập trình bạn hoàn toàn có thể xây ra các ứng dụng dễ dàng bị tấn công và ăn cắp dữ liệu.
Lúc này nếu người dùng của bạn xài ứng dụng đó và bị mất cắp dữ liệu thì rủi ro pháp lý của bạn là hoàn toàn có thể xảy ra.
Sửa lỗi
AI cần liên tục cập nhật trạng thái của code để hiểu lỗi. Nhưng trong quá trình xử dụng tôi nhận thấy vấn đề là AI thường tạo ra lỗi hoặc không thể xử lý lỗi một cách triệt để vì nó thiếu cái nhìn tổng quan.
AI được tạo ra nhằm xử lý nhanh vấn đề dẫn đến nó chưa đủ chiều xâu để hiểu về các business logic hoặc rule trong lập trình dẫn đến thiếu ngữ cảnh để sửa lỗi.
Vậy nếu bạn gặp lỗi mà AI không sửa lỗi được thì bạn sẽ phải làm sao nếu bạn không biết code?
Lời kết
Dành cho dân Business
Hãy chỉ sử dụng AI để xây dựng sản phẩm MVP và tạm ngưng suy nghĩ là có AI rồi không cần tuyển lập trình viên nữa.
Theo tôi, điều này còn khá xa vời và việc cần đội ngũ lập trình vẫn là điều cần thiết.
Dành cho dân Developer
AI mở ra thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội. Cái bạn cần là học cách sử dụng nó để tăng hiệu quả công việc.
Tránh lạm dụng quá đà vì lâu dần sẽ tăng sự lệ thuộc. Tôi từng thấy có một bạn trong team ngồi chơi cả ngày rồi khi tôi hỏi thì bạn biện minh là hôm nay GitHub Copilot bị lỗi khiến bạn không làm việc được. Đây là ví dụ điển hình cho việc quá lệ thuộc vào các công cụ hỗ trợ lập trình.
Theo Business Insider