Đời sống gia đình sẽ thế nào sau một năm không tăng lương?
Bạn có tự hỏi nếu sau khi làm quần quật một năm mà cuối năm sếp không đồng ý tăng lương cho bạn thì chuyện gì sẽ xảy ra?
Không phải trong chúng ta ai đi làm cũng sẽ được công ty tăng lương đều đặn. Thậm chí tui từng thấy có người quen đi làm cho công ty được 3 năm mà lương vẫn dậm chân tại chỗ.
Trong bài viết này, tui muốn dùng những dữ liệu mà tui thu thập được để chia sẻ cho các bạn thấy cuộc sống của các bạn sẽ thay đổi thế nào nếu sau một năm mà lương của các bạn vẫn đứng yên.
Một năm không tăng lương nghe có vẻ không quá nghiêm trọng. Thu nhập vẫn đó, công việc vẫn ổn định, cuộc sống tưởng như không thay đổi. Nhưng với nhiều gia đình, điều khó khăn không đến từ việc mất thu nhập, mà đến từ việc giữ nguyên thu nhập trong khi mọi thứ xung quanh đều đắt hơn.
Sau một năm, áp lực tài chính không bùng nổ ngay lập tức, mà tích tụ dần trong những khoản chi nhỏ, những quyết định bị trì hoãn, và những đánh đổi âm thầm trong đời sống gia đình.
Chi phí sinh hoạt tăng: áp lực nhìn thấy mỗi tháng
Đi chợ không mua nhiều hơn, nhưng hóa đơn cao hơn.
Không nâng cấp chất lượng sống, nhưng chi tiêu vẫn phình ra.
Đó là cảm nhận chung của nhiều gia đình trong năm vừa qua.
Theo số liệu từ Cục Thống kê Việt Nam, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm 2025 tăng khoảng hơn 3.29% so với cùng kỳ năm trước. Con số này nghe có vẻ không lớn, nhưng khi đặt vào ngân sách gia đình, nó đồng nghĩa với việc gia đình phải bỏ ra nhiều tiền hơn chỉ để giữ nguyên mức sống cũ.
Vấn đề nằm ở chỗ, phần lớn các khoản tăng này rơi vào chi phí thiết yếu như:
Tiền nhà, tiền điện nước
Học phí, chi phí chăm sóc con cái
Chi phí y tế và dịch vụ
Chi phí đi lại (xăng, dầu).
Những khoản này khó cắt giảm, khác với du lịch hay mua sắm không thường xuyên. Khi lương không tăng, mỗi tháng trôi qua là một lần ngân sách bị nén chặt hơn.
Một gia đình có thu nhập 25 triệu/tháng, chỉ cần chi phí sinh hoạt tăng 3% là mỗi tháng mất thêm gần 750.000 đồng, tương đương một tuần tiền ăn.
Lạm phát: sự bào mòn thầm lặng phía sau chi tiêu
Vấn đề lớn nhất của một năm không tăng lương không nằm ở con số trên hợp đồng lao động, mà nằm ở giá trị thực của đồng tiền.
Khi lạm phát xảy ra, thu nhập danh nghĩa vẫn giữ nguyên, nhưng thu nhập thực tế đã giảm đi. Nói cách khác, dù mức lương ghi trên giấy không đổi, sức mua của nó lại thấp hơn trước.
Giả sử một người có mức lương X mỗi tháng. Nếu lạm phát trong năm ở mức 3%, thì trên thực tế, mức sống mà khoản lương đó mang lại chỉ còn tương đương X trừ đi 3%. Không có quyết định cắt lương nào được ban hành, nhưng mức lương thực tế đã âm đi một cách âm thầm.
Điều này đặc biệt rõ rệt với các khoản chi tiêu thiết yếu. Tiền lương mất giá không đồng đều trên mọi hạng mục, mà thường “đánh mạnh” vào:
Ăn uống hàng ngày
Điện nước, xăng xe
Giá dịch vụ, giáo dục, y tế
Gia đình không mua ít hơn, nhưng phải trả nhiều hơn cho cùng một nhu cầu. Sự chênh lệch đó chính là phần thu nhập đã bị lạm phát lấy đi.
Vì vậy, trong bối cảnh thu nhập không thay đổi, lạm phát không chỉ là một chỉ số kinh tế, mà là một hình thức giảm lương gián tiếp, diễn ra chậm rãi nhưng liên tục, khiến mỗi tháng trôi qua, ngân sách gia đình lại bị thu hẹp thêm một chút.
Khi lương thực tế giảm, khoản đầu tiên bị ảnh hưởng không phải là chi tiêu thiết yếu, mà là phần tiền dành cho tương lai.
Chi phí cơ hội trong đầu tư
Người ta thường nói: “tiền đẻ ra tiền” vì thế khi chi phí sinh hoạt tăng mà thu nhập không đổi, khoản bị ảnh hưởng đầu tiên thường không phải là chi tiêu thiết yếu, mà là tiền dành cho tương lai.
Gia đình buộc phải:
Giảm tiền tiết kiệm
Trì hoãn đầu tư
Hoặc rút bớt vốn đầu tư để bù chi tiêu
Vấn đề không chỉ nằm ở số tiền ít đi, mà ở chi phí cơ hội bị mất. Trong đầu tư, thời gian là yếu tố quan trọng. Một năm không đầu tư, hoặc đầu tư ít hơn, đồng nghĩa với:
Mất cơ hội sinh lời kép
Mất lợi thế của việc tham gia sớm
Buộc phải chấp nhận các lựa chọn an toàn hơn trong tương lai
Đây là cái giá không thể nhìn thấy ngay, nhưng sẽ thể hiện rõ sau vài năm, khi khoảng cách tài sản giữa các hộ gia đình bắt đầu giãn ra.
Khi bài toán không chỉ là tiền, mà là lựa chọn
Một năm không tăng lương không nhất thiết đẩy gia đình vào khủng hoảng. Nhưng nó buộc gia đình phải ra quyết định khó hơn:
Cắt ở đâu?
Hoãn điều gì?
Đánh đổi hiện tại hay tương lai?
Trong bối cảnh giá cả tiếp tục tăng, thu nhập đứng yên không còn là trạng thái trung lập. Nó là một bước lùi tương đối, âm thầm nhưng rõ ràng, trong hành trình xây dựng sự ổn định tài chính cho gia đình.
Lời kết
Thời điểm tui viết bài này trùng với mùa review lương của rất nhiều doanh nghiệp. Nếu bạn đang chuẩn bị bước vào buổi nói chuyện đó với sếp, tui nghĩ điều tối thiểu bạn nên hướng tới không phải là “tăng lương cho vui”, mà là giữ lại đúng giá trị sức lao động của mình. Nghĩa là, ít nhất mức lương mới cần bù được phần mà lạm phát đã lấy đi trong một năm qua.
Bài viết này không kêu gọi các bạn phải tranh cãi hay gây áp lực bằng mọi giá để được tăng lương. Nhưng nếu bạn không nhìn thẳng vào tác động của việc lương đứng yên, thì cái giá bạn phải trả sẽ không xuất hiện ngay, mà đến muộn hơn, dưới dạng tiết kiệm mỏng dần, kế hoạch bị hoãn lại, và những lựa chọn ngày càng chật hẹp hơn.
Trong bối cảnh AI phát triển nhanh và các doanh nghiệp ngày càng thận trọng với chi phí, tăng lương không còn là điều hiển nhiên. Vì vậy, song song với việc mong chờ một quyết định từ công ty, điều quan trọng hơn là mỗi người cần chủ động nhìn lại giá trị mình tạo ra. Khi giá trị đó tăng lên một cách rõ ràng và có thể đo lường, việc yêu cầu tăng lương sẽ bớt khó khăn hơn cho cả bạn và cho công ty.
Còn bạn thì sao? Sau một năm vừa rồi, lương của bạn đang đứng yên, hay giá trị công việc của bạn đã đi xa hơn mức đó?
Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn ở phần bình luận nhé.